Soorten fobieën
Er zijn verschillende soorten specifieke fobieën. Een paar voorbeelden:

- Dierfobie; angst voor spinnen, honden, insecten of andere beesten;
- Fobie voor natuurverschijnselen als storm, onweer en water;
- Bloed- injectie- en wondfobie;
- Situationele fobie, zoals angst voor hoogtes, liften, tunnels, vliegen en autorijden.
- Andersoortige fobie, waarbij iemand bang is voor andere prikkels zoals situaties die zouden kunnen leiden tot benauwdheid, overgeven (emetofobie) of een ziekte.

De meesten van ons kunnen zich nog wel iets voorstellen bij angst voor enge beesten of een afkeer van bloed, maar er komen ook ongebruikelijkere fobieën voor, zoals angst voor klokken (chronomentrofobie), angst voor eetstokjes (consecotaleofobie) of angst voor bomen (dendrofobie).  Er zijn ook andere fobieën die niet onder de specifieke fobieën vallen, zoals de angst een ziekte op te lopen (hypochondrie), een sociale fobie of straatvrees.

Hoe kom je eraan?
Specifieke fobieën ontstaan vaak in de kinder- of tienerjaren en kunnen vanzelf weer overgaan. Maar sommige mensen blijven hun fobie houden, en dan is er weinig kans dat de fobie vanzelf weer verdwijnt. Er zijn verschillende ideeën over hoe een fobie ontstaat, waaronder:

Biologisch model
Het biologische model gaat er vanuit dat er iets verkeerd zit in het mechanisme dat ons beschermt tegen gevaar, waardoor iemand een irreële angst voor iets ontwikkelt.

Klassieke conditionering
De fobie kan ook ontstaan doordat een vervelende of traumatische ervaring wordt verbonden met een situatie of een voorwerp dat eigenlijk heel onschuldig is. De eerste keer was de angstreactie misschien terecht, maar de keren daarna is de angst niet realistisch meer.

Cognitief model
Het kan ook zijn dat iemand iets al als negatief ervaart, en door er veel over na te denken en het idee van gevaar te versterken ontstaat er een echte angst. Denk aan de veel voorkomende spinnenfobie. Het idee dat veel mensen van spinnen hebben is niet echt positief. Door er steeds meer over na te denken en het idee van gevaar te versterken, kan een fobie ontstaan.

Imiterend leren
Kinderen kunnen van hun ouders of anderen leren om voor bepaalde dingen bang te zijn, bijvoorbeeld bang zijn voor onweer omdat je moeder er erg bang voor was.

Hoe kom je er weer vanaf?
De meest voorkomende behandeling van een specifieke fobie is de exposure-behandeling. Daarbij word je onder professionele begeleiding stapje voor stapje blootgesteld aan datgene je bang voor bent. Je begint met de minst angstaanjagende fase (bijvoorbeeld het denken aan een spin), en stukje bij beetje ga je verder naar de moeilijkste fase (het vasthouden van een spin). Een andere strategie bij de exposure-therapie is ‘flooding’. Hierbij gaat het niet stapje voor stapje, maar word je direct langdurig blootgesteld aan je ergste angst. De meeste mensen zullen de geleidelijke aanpak kiezen, maar allebei de vormen blijken heel goed te werken. De confrontatie met het angstwekkende voorwerp of de situatie vermindert vaak de intensiteit van het angstgevoel en kan de angst zelfs doen verdwijnen. Het kost je waarschijnlijk wat bange momenten met klamme handjes, maar dan kun je wel voorgoed verlost zijn van je angst. Klinkt dat niet heerlijk?

Gewoon verlegen of sociale angst?
Verlegen mensen maken zich vaker zorgen over wat andere mensen van ze denken, en gaan er vaak bij voorbaat al vanuit dat hun oordeel negatief zal zijn. Ze hebben er meer moeite mee om binnen te komen op een feestje, midden in de belangstelling te staan, nieuwe mensen te ontmoeten en een toespraak te geven. Soms is de verlegenheid zo erg dat het grote invloed heeft op je dagelijks leven, je sociale contacten en je werk. Dan spreken we van sociale angst. Mensen met sociale angst zullen sociale situaties, zoals een netwerkbijeenkomst, zoveel mogelijk proberen te vermijden. Ze kunnen er zelfs zo tegenop zien dat ze last krijgen van trillen, zweten, blozen, hartkloppingen, buikpijn, gespannen spieren en verwarring. Als je sociale angst zo groot is dat je in het dagelijks leven niet meer goed kan functioneren, dan is het slim op hulp te zoeken bij je huisarts of een psycholoog. Die kan je helpen om je sociale angst te verminderen.

Netwerken
Netwerken is kort gezegd het leggen en onderhouden van contacten die je verder kunnen helpen in je werk, je carrière en je privéleven. Netwerken kan eigenlijk altijd en overal; op congressen, borrels en recepties binnen en buiten je bedrijf, op trainingen en cursussen, via internet, maar ook op een verjaardag kun je al bezig zijn met netwerken. Volgens netwerkexpert Jan-Willem Seip kunnen ook verlegen personen die niet zo’n vlotte babbel hebben, goede netwerkers worden. “Netwerken is ontzettend leuk, niet moeilijk en zeker niet alleen voor de goed gebekten onder ons.”

Bereid je goed voor
Weet je wat voor mensen er komen? Verdiep je in een aantal mensen die je wilt spreken en de situatie waar je in terecht komt. Oefen als je dat prettig vindt met een paar vragen of startzinnen om je gesprek mee te beginnen. Je hoeft geen hele interessante of originele openingszin te hebben; dankzij simpele vragen kom je niet geforceerd over. “Ben je hier al eens eerder geweest?” of: “Wat vond je van die presentatie van zojuist?” volstaat al.  Maak je niet te druk over wat je zegt. Glimlach naar de mensen, dan ben je al een stuk beter benaderbaar.

Een-op-een
Zoek in de menigte naar iemand die ook alleen staat. Voor jou makkelijker om aan te spreken dan om je in een groep te mengen, en bovendien zal diegene alleen maar opgelucht zijn dat iemand een gesprek aanknoopt. Is er een bekende collega aanwezig of ken je de gastheer of gastvrouw? Vertel diegene dat je graag in contact zou komen met anderen en laat jezelf introduceren.

Stel vragen
Je hoeft geen hele verhalen over jezelf op te hangen. Integendeel, stel juist vragen aan de ander. Gerichte vragen zorgen ervoor dat je de ander beter leert kennen en dat je aan elkaar kan wennen. Stimuleer de ander om door te praten met vragen als: ‘Wat interessant, hoe doe je dat’ of ‘Vertel eens wat meer”. Bedenk dat mensen vaak meer bezig zijn met zichzelf dan met de ander, jou in dit geval. Mensen praten graag over zichzelf, dus vragen stellen en interesse tonen zal alleen maar gewaardeerd worden.

Wees jezelf
Bedenk tenslotte dat je niet ineens heel extravert of een gangmaker hoeft te zijn om goed te kunnen netwerken. Een beetje meer durf dan gewoonlijk is wel nodig, maar blijf dicht bij jezelf en wees je bewust van je eigen kwaliteiten. Verlegen mensen beschikken vaak over andere eigenschappen die ook heel waardevol kunnen zijn. Zo kunnen ze vaak goed luisteren en tonen ze meer aandacht voor de gesprekspartner, een kant van communiceren die door vlotte babbelaars nog wel eens vergeten wordt. Ook komen verlegen mensen bij anderen vaak over als sympathiek en betrouwbaar. Blijf dus vooral jezelf, en maak gebruik van de kwaliteiten die je wel hebt!

Hier vind je nog meer tips om beter te leren netwerken.

 “Jan-Willem Seip ondersteunt ondernemers en verkopers met sneller en gemakkelijker nieuwe klanten werven en behouden. Op zijn website http://www.vendicum.nl vindt u gratis artikelen, boordevol praktische tips en adviezen”.

Voor Libelle ben ik bevraagd als relatie therapeut. Klik op de link voor het artikel.

Carlijn Assink heeft voor de hogeschool Utrecht een radio item gemaakt over verzamelwoede. Als psycholoog heb ik voor het item uitleg gegeven over wanneer verzamelen verzamelwoede wordt en wat de psychische componenten en gevolgen zijn.

Conflicten op het werk zijn aan de orde van de dag. Iedereen is wel eens boos of geïrriteerd, dat is onvermijdelijk. Overal waar mensen met verschillende achtergronden, belangen, meningen en verwachtingen werken aan een gemeenschappelijk doel, worden verschillen van inzicht ‘uitgevochten’. Maar het wordt pas problematisch als de prestaties van een persoon of van een team achteruit gaan, of wanneer het conflict een negatieve invloed heeft op iemands welzijn.

Taakinhoudelijke en relationele conflicten
In zijn boek ‘De psychologie van conflicten in organisaties’, maakt Carsten de Dreu, hoogleraar organisatiepsychologie aan de Universiteit van Amsterdam, onderscheid tussen taakinhoudelijke en relationele conflicten. Taakinhoudelijke conflicten gaan over de manier waarop medewerkers binnen een team het werk uitvoeren, de middelen verdelen en hun doelen stellen. Kleine taakinhoudelijke conflicten maken we dagelijks mee: een meningsverschil over de planning van het werk is bijvoorbeeld al een conflict, maar hoeft helemaal niet tot problemen te leiden. Relationele conflicten gaan over de manier waarop medewerkers met elkaar omgaan, zoals irritaties, botsende persoonlijkheden en strijd over verschillende normen en waarden.

Geschonden vertrouwen
Uit verschillende psychologische onderzoeken blijkt dat conflicten over de inhoud van de taak positieve gevolgen kan hebben: ze stimuleren dat medewerkers van elkaar leren en ze zorgen voor kwalitatief betere groepsbeslissingen. Uit recent onderzoek van De Dreu blijkt dat relationele conflicten op het werk wel funest kunnen zijn voor de psychische en lichamelijke gezondheid van werknemers, zeker als het om een conflict met een leidinggevende gaat. Slepende ruzies hebben bijna altijd te maken met geschonden vertrouwen; mensen voelen zich vaak gekwetst. Daarom is het zaak dat mensen erkennen dat ze elkaar hebben gekwetst. Wanneer iemand de motieven van de ander kent en begrijpt, is de angel vaak al uit het conflict weg en ligt de weg naar een constructieve samenwerking open.

Omgaan met conflicten
Hoe kun je nou zelf een conflict ombuigen tot iets constructiefs? Een aantal tips.

• Negeer het conflict niet
Door te doen alsof het conflict er niet is, gaat het heus niet weg. Het verergert de spanning vaak zelfs. Het is beter om het meningsverschil te proberen uit te praten. Op die manier krijg je inzicht in elkaars standpunt en vergroot je het onderlinge begrip, waardoor een oplossing vaak mogelijk is of zelfs niet meer zo belangrijk is.

• Wees open en eerlijk
Sta open voor de inbreng van anderen en maak duidelijk wat je wil. Zorg dat iedereen zijn zegje kan doen. Houd ik gedachten dat communicatie de basis is voor respect. Soms gaan mensen een gesprek uit de weg omdat ze vinden dat het niet hun taak is om problemen op te lossen of dat het ze alleen maar van hun werk zal houden. Maar het oplossen van misverstanden kan de productiviteit juist verhogen.

• Speel op de bal, niet op de man
Kies je woorden met zorg en probeer te voorkomen dat je beschuldigend en bevooroordeeld overkomt. Beschrijf de situatie objectief zonder waardeoordeel en zonder heftige emoties. Vraag door en richt je op het probleem en de gevolgen voor het werk en de sfeer. Benadruk jullie gezamenlijke doel en richt je op oplossingen. Ook als je iemand niet mag, luister eens naar wat diegene je eigenlijk te vertellen heeft, zonder hem meteen te veroordelen op persoonlijke gronden.

Benieuwd hoe jij met conflicten omgaat? Doe de conflicthanteringstest.

Ben je leidinggevende? Bekijk ook eens deze tips om escalatie van conflicten in je team te voorkomen.